Sosyal Hukuk

Almanya’da engellilerin hakları

Sokağa çıktığımızda genellikle bir engelliyle karşılaşırız. Kimi engelliyi de engel durumundan dolayı fark edemeyebiliriz; çünkü otistik veya işitme engelli olabilir.

Geniş kapsamlı sosyal sigortalar sistemin içerisinde engelli hakları da yer alıyor. Bu düzenlemeyle görevli daire eyalet üst dairesidir (örneğin: Hessisches Amt für Versorgung und Soziales, Landesamt für soziale Dienste Schleswig-Holstein). Bu daireler engelliğin tespitiyle ve bununla birlikle oluşan diğer görevlerle (örneğin engelli kartı vs. gibi işlemler) yükümlüdür.

Engelli tespiti

Fiziki ve zihinsel yeteneği altı aydan fazla bir süre için normal düzeyin altına düşen ve bu nedenle sosyal hayata katılımı kısıtlı olan veya zorlaşan ve bunun yanı sıra sürekli Almanya da yaşayan veya çalışan insanlar başvuru hakkına sahiptir.

Engelli dereceleri

Engelli hakları genelde ağır engelliler için geçerli. Ağır engelli derecesi % 50 den itibaren başlar. Bu tespiti devlet dairesinde görevli olan doktorlar raporlarla ve muayene ederek ilgili daire bildirir. Rahatsızlıklara göre dereceler belirlenir ve yaş düzeyi sınırlı değildir. Çocuklar da engelli kartını alma hakkına sahiptir.

Engelli dezavantajların dengeleme hedefi

Engelli kartı yanı sıra özel kategoriler belirlenerek engellilere sosyal yaşamın getirdiği kısıtlamaların ve engellerin ortadan kaldırarak, yaşamlarını kolaylaştıracak imkanlar sağlanır.

‘G’ kategorisindeki kişiler için (erhebliche Gehbehinderung) yürüme yeteneği olağanüstü zordur. Örneğin bunun için kamu toplu taşıtlarında özel yerler öngörülmüştür veya araba vergilenmesinde kolaylıklar tanınmıştır. ‘B’ kategorisinde (Begleitperson) yürümede ve oryantasyonda zorluk çeken engelliler yanında bir refakatçı bulundurabilir. Bu refakatçının örneğin kamu toplu taşıt bileti ücretsizdir. ‘AG’ kategorisindeki kişiler (aussergewöhnliche Gehbehinderung) araba parklarında ayrılmış özel engelli parklara park etme hakkına sahiptirler. ‘H’ kategorisindeki kişiler (Hilflosigkeit) sürekli yardıma muhtaç engellidir. Kategori ‘BL’ körler için geçerlidir ve bununla birlikte körlere öngörülen (Blindengeld) yardıma başvurma hakkına sahiptir.  Ve en son olarak sağır insanlar için kategori ‘Gl’ var. Sağır insanlarda bu konuda çok yönlü haklara sahiplerdir.

Engellinin telafi hakkı

Sosyal hayatta karşılaştığı engelleri ve kısıtlamaları telafi etmek için devlet tarafından bazı haklar öngörülür. Örneğin refakatçinin otobüs bileti veya konser bileti gibi birçok masraflar karşılanır. Ağır engelliler (%50 in üstünde) kamu toplu taşıtları ücretsiz kullanma hakkına sahip, bunun için engelli kartını göstermeleri yeterli. Eğer engelli kişi araba kullanılıyorsa, araç vergisi düşük oranda hesaplanır.

 

Engelli ve işçi

Engelli işçiler çalışma gücünü ve işçi konumunu muhafaza edebilmek için İş-Kur’dan, emekli kasasından, ve birkaç farklı kurumlardan yardımlar talep edebilir. Örnek vermek gerekirse çalışma şartlarını kolaylaştırmak için işverene ödenen yardım ve işverenlere gösterilen zorunlu çıkış şartı, işveren bir engelli işçiye çıkış vermeden önce devlet dairesinden (İntegrationsamt) onay almak zorunda, ve buna benzer olanaklar. Engelli çalışan işçi % 30 den itibaren ağır engellilerle denkleşme talebinde bulunabilir. Bu başvuruyu yerel yetkili İş-kura başvurarak gerçekleştirebilir.

 

Engelliklere karşı toplumun daha fazla duyarlı olması gerekir; fakat ne yazık ki, duyarlılık daha çok acıma düzeyinde ortaya çıkmaktadır. Engelli bireylere insanca bir yaşam sunmak ahlaki bir sorumluluktan öte zorunlu bir görevdir. Herkes gücü ve olanakları ölçüsünde engellilerin yaşamını kolaylaştırıcı bir şeyler yapmalıdır. Her şeyden önce, yanlış tutumlarla yıkılan duygu dünyaları onarılmalıdır.

Engelli insanlara acımak yerine, onları hayata bağlayacak davranışlarda bulunup yaşamlarını kolaylaştırarak mutlu olmalarını sağlamalıyız.

O yüzden engelliye acımak değil, çözüm üretmek hepimizin görevi!

Engelli hak ve zorunluklar ile ilgili bunlar sadece en kısa haliyle özetlediğimiz. Sosyal hakların tamamını burada açıklamak mümkün olmadığından biz burada en önemli hususlara kısaca yer vermeye çalıştık. Bu konu hakkında ve tüm hukuki sorularınızda bize her zaman danışabilirsiniz.

Kanzlei YILMAZ & KIZIL- Rechtsanwältinnen in Partnerschaft